Toolbox 9 | Vermoeidheid, werkdruk en veiligheid

Leerdoel

Na deze toolbox:

• Begrijp je de invloed van vermoeidheid op veilig werken.
• Herken je signalen van vermoeidheid bij jezelf en collega’s.
• Weet je welke risico’s ontstaan door werkdruk en concentratieverlies.
• Draag je bij aan een veilige en open werksfeer waarin vermoeidheid bespreekbaar is.

Waarom is dit belangrijk?

Veilig werken vraagt om aandacht, concentratie en alertheid.

Wanneer medewerkers vermoeid zijn of onder hoge werkdruk staan, neemt de kans op fouten toe.

Gevolgen kunnen zijn:

• Verkeerde beslissingen.
• Vergeten veiligheidsmaatregelen.
• Minder aandacht voor risico’s.
• Ongevallen en bijna-ongevallen.

Vermoeidheid is niet altijd zichtbaar, maar kan grote gevolgen hebben voor de veiligheid.

Oorzaken van vermoeidheid

Vermoeidheid kan verschillende oorzaken hebben:

• Te weinig slaap.
• Lange werkdagen.
• Fysiek zwaar werk.
• Hoge werkdruk.
• Stress.
• Nachtwerk.
• Persoonlijke omstandigheden.

Iedereen kan hiermee te maken krijgen.

Signalen van vermoeidheid

Herken signalen bij jezelf en collega’s:

• Minder concentratie.
• Trager reageren.
• Vergeetachtigheid.
• Meer fouten maken.
• Prikkelbaarheid.
• Minder alert zijn op risico’s.
• Verminderde motivatie.

Werkdruk en veiligheid

Werkdruk ontstaat wanneer medewerkers het gevoel hebben dat zij:

• Te veel werk moeten uitvoeren.
• Te weinig tijd hebben.
• Onder tijdsdruk moeten werken.

Werkdruk mag nooit een reden zijn om:

• Veiligheidsregels over te slaan.
• Een LMRA over te slaan.
• PBM’s niet te gebruiken.
• Risico’s te accepteren.

Veiligheid gaat altijd vóór snelheid.

Elkaar helpen binnen het team

Veilig werken doe je samen.

Daarom is het belangrijk dat collega’s:

• Elkaar ondersteunen.
• Vermoeidheid bespreekbaar maken.
• Elkaar aanspreken wanneer iemand niet alert lijkt.
• Hulp vragen wanneer dat nodig is.

Het bespreken van vermoeidheid is geen teken van zwakte, maar van verantwoordelijkheid.

Wat kun je zelf doen?

• Zorg voor voldoende rust.
• Neem pauzes op tijd.
• Meld overbelasting.
• Vraag hulp wanneer nodig.
• Voer een LMRA extra bewust uit bij vermoeidheid.
• Blijf alert op je eigen grenzen.

Praktijkvoorbeeld

Een medewerker heeft meerdere nachten slecht geslapen en merkt dat hij moeite heeft zich te concentreren.

Tijdens een LMRA geeft hij dit aan bij zijn leidinggevende.

De werkzaamheden worden aangepast zodat risico’s beter beheerst blijven.

Door open te communiceren wordt een mogelijk incident voorkomen.

Samenvatting

• Vermoeidheid vergroot de kans op fouten.
• Werkdruk mag nooit leiden tot onveilig werken.
• Herken signalen bij jezelf en collega’s.
• Bespreek vermoeidheid en werkdruk tijdig.
• Help elkaar om veilig te blijven werken.
• Veiligheid gaat altijd vóór productie.